Frankrijk
Politieke instellingen van Frankrijk
Beelden Frankrijk

Volgens de Grondwet van 1958 (aangevuld per referendum in 1962) is Frankrijk een parlementaire republiek waarvan de door het volk bij algemeen stemrecht rechtstreeks voor vijf jaar gekozen president uitgebreide volmachten bezit. Tot 2002 bedroeg de ambtstermijn van de president zeven jaar. Hij vaardigt de door het parlement of door het volk (in geval van referendum) aangenomen wetten uit, tekent de besluiten van de ministerraad, die hij voorzit, benoemt de eerste-minister en kan in geval van nood het geheel van de wetgevende en uitvoerende macht tot zich trekken en de ontbinding der Nationale Vergadering uitspreken. De regering, aangevoerd door de eerste-minister, wordt op diens voorstel benoemd door de president. Zij bepaalt en geeft uitvoering aan de algemene politiek van de natie. Zij is verantwoording verschuldigd aan de Nationale Vergadering.

De wetgevende macht wordt uitgeoefend door het parlement, dat uit twee kamers bestaat: de rechtstreeks voor vijf jaar gekozen Nationale Vergadering (Assemblée nationale), die 577 leden telt (van wie 22 uit de overzeese departementen en gebiedsdelen) en de niet rechtstreeks (in hoofdzaak door de leden van de conseils généraux – de departementale raden – en de gemeenteraden) gekozen en met minder bevoegdheden beklede senaat, die 331 leden telt (12 vertegenwoordigers van de Fransen in het buitenland en 13 voor de overzeese departementen en gebiedsdelen);

de leden hebben negen jaar zitting; om de drie jaar wordt de senaat voor een derde vernieuwd. Stemrecht hebben alle Franse staatsburgers vanaf 18 jaar. Om gekozen te worden voor de Nationale Vergadering moet men minimaal 23 jaar zijn; voor de senaat is dat 35 jaar. Zie ook §3.4: politieke organisatie.

De Franse republiek telt 28 regio's, waarvan 22 in Europa en 6 overzee. De regio’s zijn verdeeld in 102 departementen; 96 in het Europese deel, 6 overzeese departementen (départements d'outre-mer): Frans Guyana, Guadeloupe, Martinique, La Réunion, Saint Martin en Saint Barthélemy. Daarnaast bestaan er andere overzeese gebieden met eigen statuten: Mayotte, Saint-Pierre et Miquelon, Wallis en Futuna, Frans Polynesië, Nieuw-Caledonië en de Terres Australes et Antarctiques françaises.

De prefet, die aan het hoofd van iedere regio en ieder departement staat, is de vertegenwoordiger van de regering en van iedere afzonderlijke minister. De departementen zijn verdeeld in 342 arrondissementen, met aan het hoofd een sous-prefet; de arrondissementen zijn verdeeld in kantons en deze op hun beurt in gemeenten (90% van de gemeenten telt minder dan 2000 inwoners), elk met een gekozen bestuur. De arrondissementen en kantons hebben slechts administratieve betekenis.

Frankrijk heeft vanouds een sterk gecentraliseerde bestuursvorm. Om het bestuur beter te doen functioneren zijn tussen 1982 en 1988 verschillende decentralisatiewetten ingevoerd teneinde een herverdeling van taken en bevoegdheden te bewerkstelligen. De regio's hebben een kwaliteit van ‘collectivité territoriale’ gekregen: publiekrechtelijke rechtspersonen met een uitgebreid pakket eigen rechten en verplichtingen. Verder voorziet de wet in de overdracht van executieve bevoegdheden van de prefet de la région en de prefet aan de voorzitters van resp. plaatselijk gekozen regionale raden (conseils régionaux) en departementale raden (conseils généraux). De regio Corsica heeft sinds 1981 een aparte status, en kreeg in 2002 meer bevoegdheden op de gebieden onderwijs, transport en landbouw.

President Sarkozy in Frankrijk
President Sarkozy in Frankrijk.
Aangepast zoeken