Afbeeldingen

Nederland in de jaren 1970


kabinet-Den Uyl
kabinet-Den Uyl

Uiteindelijk werd door ARP-fractieleider Biesheuvel een kabinet geformeerd uit vertegenwoordigers van KVP, ARP, CHU, VVD en DS’70. Dit kabinet kende grote problemen rond de eventuele gratieverlening aan de zgn. ‘Drie van Breda’, Duitse oorlogsmisdadigers die in Breda een levenslange gevangenisstraf uitzaten: uiteindelijk werd tot niet-gratiëring besloten. Het kabinet had echter het grootste probleem met de inflatie: als gevolg van onenigheid in het kabinet trad DS’70 op 17 juli 1972 uit de regering. Na een vergeefse lijmpoging werd Biesheuvel formateur van een kabinet van confessionelen en de VVD, dat vervroegde verkiezingen moest uitschrijven.

De drie progressieve partijen presenteerden weer een gezamenlijk program en een schaduwkabinet en de drie confessionele partijen gingen de verkiezingen in met het gemeenschappelijke urgentieprogram van 1971. Bij de verkiezingen boekten de PvdA en de PPR winst, D’66 verloor aanzienlijk, evenals KVP, CHU en DS’70. De grote verkiezingsoverwinnaar was de VVD. Na een zeer langdurige formatie kwam uiteindelijk het kabinet-Den Uyl tot stand. Dit ‘rode kabinet met witte rand’ bestond uit 10 ministers van de PvdA, PPR en D’66 en 6 van KVP en ARP. De christen-democratische samenwerking werd sterk op de proef gesteld door het feit dat de CHU niet in het kabinet was vertegenwoordigd.

Het kabinet-Den Uyl proclameerde spreiding van macht, kennis en inkomen tot uitgangspunt van zijn beleid. Zijn programma omvatte o.m. een wettelijke regeling van de grondpolitiek, vermogensaanwasdeling, de selectieve investeringsregeling en een wijziging van de wet op de ondernemingsraden. Door de oliecrisis in het najaar van 1973 (zie aardolie § 1.2) werd het kabinet voor onverwachte problemen geplaatst. Met gebruikmaking van aan een speciale Machtigingswet ontleende bevoegdheden kondigde zij een reeks van maatregelen af ter beheersing van de lonen en prijzen, waardoor de inflatie uiteindelijk teruggedrongen kon worden.

De loon- en inkomenspolitiek was gericht op instandhouding van de koopkracht van de laagstbetaalden en op nivellering. De moeilijke economische omstandigheden werden zichtbaar in een sterke toeneming van de werkloosheid.

Verder kreeg het kabinet o.m. te maken met de onafhankelijkheid van Suriname en de Lockheedaffaire, waarin prins Bernhard betrokken was. De verhouding tussen minister van Justitie Van Agt en m.n. de progressieve partijen werd ernstig verstoord o.m. door diens behandeling van de abortus-problematiek, waarbij de minister dreigde de Bloemenhove-kliniek te sluiten. Het kabinet diende in februari 1977 zijn ontslag in vanwege interne onenigheid over de grondpolitiek.

De drie grote confessionele partijen hadden in 1976 besloten om in 1977 in federatief verband als Christen-Democratisch Appèl (CDA) aan de verkiezingen van 25 mei 1977 deel te nemen. (In oktober 1980 volgde de omvorming tot politieke partij.) De verkiezingen leidden tot een grote winst van 10 zetels voor de PvdA, terwijl CPN, PPR en PSP flink verloren. Ook de VVD boekte grote winst.

Mede door de moeilijke verhouding tussen de progressieve partijen en CDA-lijsttrekker Van Agt werd de kabinetsformatie de langste in de Nederlandse parlementaire geschiedenis: 208 dagen. Uiteindelijk kwam in december 1977 een CDA-VVD-kabinet tot stand onder leiding van Van Agt. Dit kabinet had met een aantal grote problemen te maken. Een economische malaise in de westerse wereld leidde ook in Nederland tot een ongekende werkloosheid (meer dan 400 000 in maart 1981) en een oplopend begrotingstekort. Onenigheid over de hoogte van de bezuinigingen leidde tot het aftreden van minister van Financiën Andriessen (CDA). De toenemende onrust over kernenergie en de kernwapens had daarvoor al geleid tot het aftreden van Kruisinga als minister van Defensie en later tot felle discussies in de Kamer over de invoering van de neutronenbom en de stationering van kruisraketten op Nederlands grondgebied, waarbij het kabinet een meerderheid van de Kamer tegenover zich vond. De problemen rond kernenergie en kernwapens leidden ook tot buitenparlementaire acties. Voorts had het kabinet te maken met krakersonlusten (zie kraken [recht]) die zich vnl. concentreerden in Amsterdam. Zij vormden een bestanddeel van de rellen op 30 april 1980, toen koningin Beatrix in Amsterdam werd gekroond. © "Nederland" geschrieben von Emmanuel Buchot und Encarta

Foto's van Europese landen

Turkije

Turkije

Foto's Informatie

Fotos Oostenrijk

Oostenrijk

Foto's Informatie

Hongarije

Hongarije

Foto's Informatie

Schotland

Schotland

Foto's Informatie

Kroatien

Kroatië

Foto's Informatie

Foto's van Duitsland

Duitsland

Foto's Informatie

Griekenland

Griekenland

Foto's Informatie

Engeland

Engeland

Foto's Informatie

Niederlande

Nederland

Foto's Informatie

Frankrijk

Frankrijk

Foto's Informatie

Denemarken

Denemarken

Foto's Informatie

Portugal

Portugal

Foto's Informatie

Foto's van Azië

Vietnam

Vietnam

Foto's Informatie

Zuid-Korea

Zuid-Korea

Foto's Informatie

Cambodja

Cambodja

Foto's Informatie

Thailand

Thailand

Foto's Informatie

Foto's van de Amerika's

Verenigde Staten

Verenigde Staten

Foto's Informatie

Website informatie