Afbeeldingen

Politiek leven in de 16e eeuw


Filips II
Filips II

De opstand was begonnen als een strijd tegen de vertegenwoordigers van Filips II in Brussel, vóór de bescherming van privileges en invloed van de hoge adel in de centrale regering. Na het Eedverbond der Edelen en de Beeldenstorm keerde de opstand, min of meer ‘geordend’ door Oranje en de Staten-Generaal, zich tegen Filips zelf. Tussen 1576, toen het in de Pacificatie van Gent nog leek dat de eenheid bewaard zou blijven, en 1588 voltrok zich de scheuring tussen de noordelijke en zuidelijke gewesten. Filips II werd in 1581 in de Staten-Generaal afgezworen (Akte van afzwering). Uit eigen macht werd er een nieuwe landvoogd aangesteld (Anjou). Diens autocratische politiek deed de Staten-Generaal naar een andere vertegenwoordiger van het centraal gezag uitkijken (Leicester). Pas toen deze in dezelfde ‘fout’ als zijn voorganger verviel, besloten de Staten-Generaal op eigen gezag verder te gaan: de Republiek was daarmee geboren (1588). De ‘vestiging’ van de Republiek betekende een overwinning van de gewesten en de steden. Zij bestond uit zeven republieken en deze op hun beurt uit talloze republiekjes, waarin uiteenlopende colleges, van regenten en ridderschappen, het gezag uitoefenden.

Toch waren er wel degelijk enige ‘centraliserende krachten’. De strijd tegen Spanje konden de gewesten onmogelijk afzonderlijk voortzetten en het is dan ook niet verwonderlijk dat twee centraliserende machten (de Raad van State en de stadhouder in de persoon van Maurits, als vertegenwoordigers van resp. de financiële belangen en het leger) in de eerste jaren na de revolutionaire beslissing van 1588 veel gewicht hadden. De buitenlandse vijand hield de gewesten ook samen: Maurits meende dat het Twaalfjarig Bestand (overigens geteisterd door theologische strijd) de wankele eenheid uiteen zou doen vallen; de Vrede van Münster (1648) borg hetzelfde gevaar in zich; het ‘rampjaar 1672’, waarin de Republiek door een aantal staten en staatjes tegelijk werd aangevallen, gaf onmiskenbaar de illusie van een herstelde eenheid te zien én de daarmee gepaarde ‘roep om de stadhouder’; de Franse en Engelse dreigingen in de 18de eeuw hadden vaak (hoewel minder sterk, de Republiek bestond al zo lang en had zijn vorm wel gevonden) hetzelfde effect.

De tweede centraliserende kracht was de stadhouder.

Deze probeerde zijn vanzelfsprekende gezag in oorlogstijd ook in vredestijd te vestigen. In de strijd van de stadhouder en zijn volgelingen tegen de gewesten, die juist decentralisatie nastreefden, was nu de een, dan de ander aan de winnende hand: Maurits wist Oldenbarnevelt terzijde te stellen; tijdens het Eerste Stadhouderloze Tijdperk gaven de staatsgezinden de toon aan; onder Franse dreiging na 1672 leek Willem III het land aaneen te smeden; tijdens het Tweede Stadhouderloze Tijdperk (1702–1747) werden zijn resultaten weer ongedaan gemaakt, tot daarna opnieuw de stadhouder het overwicht kreeg. Een derde centraliserende kracht was het gewest Holland, door zijn overwicht in de Republiek (het bracht maar liefst 58% van de gemeenschappelijke uitgaven op); zijn centrale positie werd vooral belichaamd door de raadpensionaris. © "Nederland" geschrieben von Emmanuel Buchot und Encarta

Foto's van Europese landen

Turkije

Turkije

Foto's Informatie

Fotos Oostenrijk

Oostenrijk

Foto's Informatie

Hongarije

Hongarije

Foto's Informatie

Schotland

Schotland

Foto's Informatie

Kroatien

Kroatië

Foto's Informatie

Foto's van Duitsland

Duitsland

Foto's Informatie

Griekenland

Griekenland

Foto's Informatie

Engeland

Engeland

Foto's Informatie

Niederlande

Nederland

Foto's Informatie

Frankrijk

Frankrijk

Foto's Informatie

Denemarken

Denemarken

Foto's Informatie

Portugal

Portugal

Foto's Informatie

Foto's van Azië

Vietnam

Vietnam

Foto's Informatie

Zuid-Korea

Zuid-Korea

Foto's Informatie

Cambodja

Cambodja

Foto's Informatie

Thailand

Thailand

Foto's Informatie

Foto's van de Amerika's

Verenigde Staten

Verenigde Staten

Foto's Informatie

Website informatie