Afbeeldingen

Nederland in de jaren 1940


Nederland in de jaren 1940
Nederland in de jaren 1940

Op 10 mei 1940 vielen de Duitse troepen Nederland binnen, in vijf dagen was het land grotendeels bezet en had het Nederlandse leger gecapituleerd (14 mei). De Nederlandse regering had inmiddels reeds het land verlaten en leidde van Londen uit het voortgaande Nederlandse verzet buiten bezet gebied, behield het oppertoezicht over de overzeese gebiedsdelen – waarvan het belangrijkste gebied: Nederlands-Indië, later aan de Japanners verloren ging (val van Java, 9 maart 1942) – en bereidde de bevrijding van Nederland voor. Een nieuw kabinet onder leiding van Gerbrandy (van 3 september 1940 af) heeft ernaar gestreefd deze doeleinden te verwezenlijken, hierin krachtig door koningin Wilhelmina gesteund. Voor Nederland begon intussen een zware tijd. De Duitse bezetters – sedert 28 mei 1940 was Arthur Seyss-Inquart ‘Reichskommissar’ geworden – beschouwden het land niet alleen als oorlogsbuit, die uitputtend gebruikt moest worden voor de algemene Duitse oorlogvoering (o.a. dwangarbeid in Duitsland), maar ook als een van de gebieden waarin de nazi-ideologie (zie nationaal-socialisme) goedschiks of kwaadschiks moest worden ingevoerd en gaan overheersen.

Sterke steun aan de kleine NSB, die zich haastig opwierp als helper van Duitsland, en oprichting van allerlei nieuwe nationaal-socialistische instellingen en organisaties (de SS Nederland, enz.) moesten dit bevorderen. Andere politieke partijen werden langzamerhand verboden (definitief: 5 juli 1941). Op maatschappelijk gebied waren de gevolgen veel ernstiger toen de bezetter ook in Nederland de joden begon te vervolgen en door deportatie en massamoord het grootste deel van de joodse bevolking in Nederland wist uit te roeien (104 000 doden op een totaal van 140 000; zie ook holocaust). Het lukte de bezetter niet een grote aanhang voor het nationaal-socialisme te verwerven. In de oorlog werden drie grote proteststakingen gehouden (de Februaristaking in Amsterdam tegen het wegvoeren van joden in 1941, de Meistakingen in 1943, de Spoorwegstaking vanaf september 1944).

Een minderheid, die zich weliswaar door de publieke opinie steeds meer gedragen wist, voerde een actief verzet, dat in allerlei vormen tot uiting kwam: hulp aan de joden en andere slachtoffers van het regime, organiseren van de zgn. onderduik, ondergrondse pers, spionage en sabotage, voorbereiding voor militaire hulp bij de bevrijding. – Zie voor de periode van de bezetting en de jodenvervolging ook Tweede Wereldoorlog.

In politiek opzicht was daarbij van belang dat in deze illegale beweging politieke toekomstplannen werden gemaakt, die via de ondergrondse pers onder een groter publiek werden verbreid. Het waren meest radicale plannen, die, op grond van vooroorlogse ervaringen, pleitten voor zaken als versterkt regeringsgezag, vernieuwing van het partijwezen (liefst tweepartijenstelsel), opheffing van confessionele partijen (de zgn. doorbraak), prijsgeven van klassestrijdgedachten en op internationaal gebied deelneming aan een internationaal veiligheidssysteem, die Nederlands vroegere neutraliteitspolitiek onmogelijk zou maken. Na de bevrijding in twee etappen – nl. het gebied ten zuiden van de rivieren in september–november 1944 en het overige in april en mei 1945 – bleken deze idealen echter geen kans van slagen te hebben. © "Nederland" geschrieben von Emmanuel Buchot und Encarta

Foto's van Europese landen

Turkije

Turkije

Foto's Informatie

Fotos Oostenrijk

Oostenrijk

Foto's Informatie

Hongarije

Hongarije

Foto's Informatie

Schotland

Schotland

Foto's Informatie

Kroatien

Kroatië

Foto's Informatie

Foto's van Duitsland

Duitsland

Foto's Informatie

Griekenland

Griekenland

Foto's Informatie

Engeland

Engeland

Foto's Informatie

Niederlande

Nederland

Foto's Informatie

Frankrijk

Frankrijk

Foto's Informatie

Denemarken

Denemarken

Foto's Informatie

Portugal

Portugal

Foto's Informatie

Foto's van Azië

Vietnam

Vietnam

Foto's Informatie

Zuid-Korea

Zuid-Korea

Foto's Informatie

Cambodja

Cambodja

Foto's Informatie

Thailand

Thailand

Foto's Informatie

Foto's van de Amerika's

Verenigde Staten

Verenigde Staten

Foto's Informatie

Website informatie