De patriottenbeweging was zowel geografisch als sociaal een uitermate complex verschijnsel. Het ging niet alleen om een ‘burgerlijke emancipatiestrijd’. Het einde van het Tweede Stadhouderloze Tijdperk gaf in zekere zin een herhaling te zien van de gebeurtenissen uit 1672 : onder dreiging van een Franse inval versterkte zich de roep om een stadhouder, van wie naast bundeling van militair verzet interne hervormingen werden verwacht, door regenten, die om welke redenen ook geen plek op het kussen hadden, en vooral door burgerlijke groepen en mensen uit de lagere strata van de bevolking. Het bleek echter al spoedig dat het voornaamste doel van prins Willem IV versteviging van zijn positie ten koste van de regenten was en geenszins een ‘democratische hervorming’. Gevolg hiervan was dat het monsterverbond tussen de prins en die groepen die een hervorming van het regentendom wensten, spoedig uiteenviel en dat de enkelvoudige haat tegen de zittende regenten omsloeg in een dubbele haat tegen regenten en Oranje. Na de dood van Willem IV werden de minimale hervormingen uit de jaren 1747–1751 ongedaan gemaakt.

De Vierde Engels-Nederlandse Oorlog (1780–1784) zou de hervormingsdrang opnieuw een kans geven, temeer daar de Amerikaanse Vrijheidsoorlog – aanleiding van deze nieuwe strijd tussen Engeland en de Republiek – enerzijds scherpere tegenstellingen schiep tussen de regenten en Oranje, de prinsgezinden, en anderzijds de revolutionairen een voorbeeld gaf. De patriottenbeweging die nu op gang kwam, was in aanvang een versmelting van de traditionele anti-Oranje politiek van de regenten en van de democratische verlangens van de burgerij en bovendien een strijd van de buitenprovincies tegen Holland. Het kunstmatige karakter van dit verbond van patriotten en de Pruisische interventie in 1787 maakten al spoedig een einde aan de patriottenbeweging. Tal van personen met democratische verlangens vluchtten naar het buitenland om een klein decennium later met Franse hulp hun emancipatiestrijd voort te zetten. "Nederland," © Schriftelijke door Emmanuel BUCHOT en Encarta

Jaarboek

Galerij foto's

interview

Tilpasset søgning