Amsterdam : Wereldlijke bouwkunst |
| Beelden Nederland | |
Van de middeleeuwse architectuur, die zich bediende van hout en van rode baksteen met versieringen van Bentheimer zandsteen, is vrijwel niets meer over. Uit de tijd van de eerste ommuring (1481) stammen nog de St. Anthoniespoort (Waag), de Schreierstoren en de Munttoren. Het voornaamste monument is zonder twijfel het voormalige stadhuis, thans Koninklijk Paleis, op de Dam, begonnen in 1648 door Jacob van Campen; na moeilijkheden werd hij in 1654 vervangen door Daniël Stalpaert, die het in 1665 voltooide. Het beeldhouwwerk is van de Zuid-Nederlanders Artus Quellijn, Rombout Verhulst e.a. Aan de inwendige decoratie werkte een ploeg vooraanstaande schilders uit die tijd mee. Het is mede om het interieur, met de centrale Burgerzaal, een belangrijk product van het Noord-Nederlandse classicisme. Belangrijke gebouwen zijn voorts het voormalige Burgerweeshuis, gesticht rond 1524 (thans na een grondige restauratie huisvesting van het Amsterdams Historisch Museum), het Prinsenhof (1606–1640; tot 1987 in gebruik als stadhuis) en het Maagdenhuis (1783–1787, A. v.d. Hart; sinds 1961 behorend aan de Universiteit van Amsterdam); de Magere Brug over de Amstel werd ca. 1930 herbouwd in zijn 17de-eeuwse vorm. |
Het monumentale aspect van Amsterdam wordt goeddeels bepaald door de talrijke 17de- en 18de-eeuwse woonhuizen langs de grachten en elders, waaronder veel classicistisch werk van Philips Vingboons en Justus Vingboons. Vermeldenswaard zijn o.a. de panden aan de zgn. Bocht van de Herengracht tussen de Leidsestraat en de Nieuwe Spiegelstraat (nr. 436–464) en, eveneens op |
 |
|
klassieke architectuur. Beeld.web Directory |
||
de Herengracht, de nummers 72, 168, 364–370 en 476; voorts op de Keizersgracht nr. 123, 177, 401 en 406, op de Prinsengracht nr. 2 en 4 en op de Kloveniersburgwal het Trippenhuis (1660–1664; Justus Vingboons). Ook de vele pakhuizen zijn een bezienswaardigheid, evenals 's Lands Zeemagazijn (1656; Daniël Stalpaert), thans in gebruik als scheepvaartmuseum. Tot de bouwwerken uit de nieuwere tijd behoren het voormalige Raadhuis van Nieuwer-Amstel (thans Gemeente Archief, 1892), het Amstelhotel (C. Outshoorn, 1855–1867), het American hotel (C.A.A. Steinigeweg, 1881; verbouwd door W. Kromhout en H.G. Jansen, 1898–1902), het Rijksmuseum (P.J.H. Cuypers, 1876–1885), het Centraal Station (P.J.H. Cuypers i.s.m. A.L. van Gendt, 1881–1889), de Beurs (Hendrik Petrus Berlage, 1899–1903; ontwierp tevens de Berlagebrug over de Amstel); de architectuur van de Amsterdamse School [architectuur], waarvan het Scheepvaarthuis (J.M. van der Mey e.a., 1911–1916), de woningbouw in de Spaarndammerbuurt (M. de Klerk, 1913–1920) en de woningen en winkels aan de P.L. Takstraat e.o. (P.L. Kramer en M. de Klerk, 1919–1922) de meest sprekende voorbeelden zijn; het gebouw van de Nederlandsche Handel-Maatschappij (K.P.C. de Bazel, 1919–1926), het Tuschinski-theater (H.L. de Jong, 1918–1921), het Stadion (J. Wils, 1928), de Eerste Openluchtschool voor het gezonde kind (J. Duiker, B. Bijvoet, 1927–1930), de Wolkenkrabber (J.F. Staal, 1929–1931), de Apollohal (A. Boeken, 1931–1934) en het gebouw van de Sociale Verzekeringsbank (D. Roosenburg, 1937–1939). |
||
Van de bouwwerken van na de Tweede Wereldoorlog dienen genoemd het Burgerweeshuis (Aldo Ernest van Eyck, 1955–1960), het Havengebouw (Willem Marinus Dudok en R.M.H. Magnée, 1957–1965), het RAI-complex (A. Bodon, 1961–1969 en A. Bodon i.s.m. J.H. Ploeger en J.N.B. Enserink, 1977–1981), de Nederlandsche Bank (M.F. Duintjer, 1957, 1960–1968), woon- en kantoorpand Singel 428 (A. Cahen, i.s.m. J.P. Girod en J. Koning, 1964–1970), het Confectiecentrum (Huig Aart Maaskant, 1967–1968, 1978), het Rijksmuseum Vincent van Gogh (G.Th. Rietveld, J.H.F. van Dillen en J. van Tricht, 1963–1973), de Willemsparkschool (H. Hertzberger, 1980–1983), woongebouw het Pentagon (Th.J.J. Bosch, 1975–1983), de Letterenfaculteit van de Universiteit van Amsterdam (Th.J.J. Bosch, 1976–1984), station Sloterdijk (Harry Reijnders, 1983–1986), het hoofdkantoor van de NMB in Amsterdam-Zuidoost (A. Alberts, 1979–1986) en het |
stadhuis-muziektheater (H. Holzbauer en Cees Dam, 1967, 1979–2003 werd aan de ringweg het nieuwe ING House geopend (hoofdkantoor van de ING Bank), opvallend door de gestroomlijnde vorm en de transparante gevel van geanodiseerd aluminium en glas. Het is ontworpen door Meyer en Van Schooten Architecten. "Amsterdam" © Schriftelijke door Emmanuel BUCHOT en Encarta |