Geschiedenis van Zuid-Afrika : De Unie (1910–1961) |
| Foto's van Zuid-Afrika |
10/08/11
|
Op 31 mei 1910 verenigden de vier zelfregerende Britse kolonies zich in één zelfregerende staat, bekend als de Unie van Zuid-Afrika. Louis Botha werd de eerste premier. Zijn aanhangers organiseerden zich als Suid-Afrikaanse Party. De Brits-georiënteerde oppositie werd geleid door de Unionistische Party van Jameson. De generaals J.B.M. Hertzog en J.C. Smuts kwamen in het kabinet. Tegenover de ‘conciliante’ houding jegens Groot-Brittannië aangenomen door Botha en Smuts, stelde Hertzog al spoedig de opvatting ‘Suid-Afrika eerste!’ en de handhaving van de Afrikaner rechten. In december 1912 volgde een scheuring; Hertzog trad uit de regering en de Nasionale Party werd gevormd (1913). |
Deze groep was in de aanvang klein, maar kreeg zeer veel bijval toen in 1914 Botha Groot-Brittannië in de oorlog tegen Duitsland wilde helpen en het parlement besloot om Zuidwest-Afrika aan te vallen. Dit leidde tot de ‘Rebellie’, waaraan de generaals Beyers, De la Rey, De Wet en Kemp deelnamen. De opstand mislukte, maar versterkte de gelederen van de Nasionale Party. In de Eerste Wereldoorlog kwam ook de republikeinse gedachte weer naar voren: Zuid-Afrika, los van Groot-Brittannië, zou buiten Britse oorlogen kunnen blijven. Ook het door Lloyd George in de oorlog gepropageerde ‘nationaliteitenbeginsel’ had hierop invloed, daar men het op de vroegere Boerenrepublieken wilde toepassen. Duizenden andere Afrikaners steunden echter het oorlogsbeleid van Botha en namen deel aan diens verovering van Zuidwest-Afrika en aan Smuts’ veldtocht tegen de Duitsers in Oost-Afrika. |
Na het overlijden van Botha in 1919 werd Smuts premier, maar de naoorlogse malaise en een met militair geweld onderdrukte staking van de blanke mijnwerkers op de Witwatersrand in 1922 deden zijn bewind geen goed. In 1924 werd generaal Hertzog premier. Onder zijn bewind werd het Afrikaans officiële tweede taal (1925), terwijl hij in 1926 op een Rijksconferentie te Londen de beroemde formule wist te doen aannemen dat binnen het Britse Rijk zowel Groot-Brittannië als de dominions autonome en gelijkwaardige gemeenschappen zouden zijn, vrijwillig geassocieerd onder de Kroon (Statuut van Westminster, 1931). In de periode van 1930–1932 trof de werelddepressie ook Zuid-Afrika. Nadat de regering gedwongen was de gouden standaard op te geven, werd de roep om een coalitieregering al sterker. Dit bracht de generaals Hertzog en Smuts tot elkaar en bij de verkiezingen van 1933 behaalde de combinatie een overweldigende meerderheid. Dit leidde tot verdere toenadering en in december 1934 zelfs tot samensmelting in de Verenigde (S.A. Nasionale) Party, waar echter de felle nationalisten onder D.F. Malan buiten bleven. Generaal Hertzog werd leider, generaal Smuts onderleider. In 1936 nam het parlement met de vereiste tweederde meerderheid een wet aan op het naturellenkiesrecht, waarbij de Kaapse Afrikanen hun gewone stemrecht verloren, maar drie (blanke) vertegenwoordigers in de Volksraad kregen, terwijl de overige naturellen in de Unie vier (blanke) vertegenwoordigers in de Senaat mochten kiezen. |
![]() |
Lloyd George. |
Het bewind van de Verenigde Party was ook in andere opzichten zeer populair, en bij de verkiezingen van 1938 werd een klinkende overwinning behaald op de Malan-aanhangers en de Engelsgerichte partijen. Het nationale bewustzijn van de Afrikaners laaide op. Een Reddingsdaadbond werd gesticht tot economische verheffing van de Afrikaner, terwijl de Ossewabrandwag een semi-militaire organisatie werd om de nationale eenheid te handhaven en het Britse imperialisme te bestrijden. |
Midden in deze ontwikkeling kwam de oorlogsverklaring van Groot-Brittannië aan Duitsland in het begin van september 1939. Een voorstel van generaal Hertzog om neutraal te blijven werd verworpen en een voorstel van generaal Smuts om oorlog te verklaren werd aangenomen. De gouverneur-generaal weigerde parlementsontbinding, Hertzog bedankte als premier en Smuts werd premier van een coalitiekabinet dat alle partijen omvatte, behalve de Nasionale Party van Malan, waar zich nu echter Hertzog (tijdelijk) en een groot aantal van zijn volgelingen bij aansloot, en die de naam Herenigde Nasionale Party kreeg. In de Tweede Wereldoorlog speelde Zuid-Afrika militair een belangrijke rol zowel in Afrika (o.a. in Ethiopië) als in Europa (Italië). Na de Tweede Wereldoorlog ging Zuid-Afrika er toe over het na de Eerste Wereldoorlog bestuurde mandaatgebied Zuidwest-Afrika (Namibië) in feite te incorporeren. Hierdoor, en ook door de Indiërwetgeving, werd een goede verhouding met de Verenigde Naties (en ook met landen als India en Pakistan) ten zeerste bemoeilijkt. Deze buitenlandse moeilijkheden kwamen in de binnenlandse politiek de Herenigde Nasionale Party, die – na afloop van de oorlogsroes – gestadig was gegroeid, ten goede. In 1948 behaalde zij onder Malan een stembusoverwinning op een programma waarin apartheid van blanken, kleurlingen, Aziaten en zwarten de hoofdrol speelde. Deze overwinning was mede te danken aan de sterke aanwas van Afrikaners, die vooral op het platteland woonden, en aan het kiesstelsel volgens districten. |
![]() |
J.B.M. Hertzog. |
In 1954 werd Malan opgevolgd door J.G. Strydom, die in 1958 overleed. Onder diens opvolger, H.F. Verwoerd, werd in 1961 een oud ideaal van de Nasionale Party verwezenlijkt: de proclamatie van de republiek en daarmee het doorsnijden van de banden met Groot-Brittannië en het Gemenebest. "Zuid-Afrika," © Schriftelijke door Emmanuel BUCHOT en Encarta |
![]() Tilpasset søgning
|