Wenen : Stadsbeeld |
| Beelden Wenen | |
Wenens historische kern ligt op de noordelijke oever van de Donau; een gekanaliseerde arm van de rivier, het Donau Kanal, doorsnijdt de stad. Ongeveer tussen dit kanaal en de Stephansdom ligt de schilderachtige Altstadt, met bochtige nauwe straatjes en tal van 16de- en 17de-eeuwse huizen. Nadat het gevaar voor aanvallen van de Turken was geweken (1683), begon voor Wenen onder keizerin Maria Theresia een tijd van bloei, die zijn weerslag vindt in een geweldige bouwactiviteit (in barokstijl); paleizen, winterresidenties en kerken werden gebouwd buiten de 17de-eeuwse stadsomheining en er ontstonden tal van voorstadjes. |
Na de Napoleontische oorlogen begon onder keizer Frans Jozef een grootscheepse stadsvernieuwing, die het aanzien van het huidige Wenen voor een goed deel nog bepaalt: in deze tijd ontstond nl. de brede Ring(strasse) die het centrum omgeeft (1848–1890), met grote openbare gebouwen, waaronder de Staatsoper (1861–1869; in de Tweede Wereldoorlog verwoest en nadien gerestaureerd) en parken erlangs, waarop de grote winkelstraten als de Kärntnerstrasse uitkomen.
De oudste kerk van Wenen is de nog deels romaanse Ruprechtkirche (13de eeuw). Het belangrijkste kerkelijke monument is de Stephansdom met zijn opvallende dakbedekking in kleurige patronen. Uit de 12de–13de eeuw dagtekent het laat-romaanse deel (Riesentor, Heidentürme), |
 |
||
Stadtbahnstation te Wenen |
|||
overblijfsel van een vroegere kerk op deze plaats. Met de bouw van de gotische kerk werd in 1304 begonnen, dwz. het drieschepige hallekoor, het schip volgde in de ‘Rudolfinische tijd’ na 1359, de fraaie netgewelven dateren van ca. 1450. Omstreeks 1350 werd met de bouw van de 135 m hoge zuidoosttoren ( ‘Steffel’) begonnen, die in 1433 werd voltooid. Onder bouwmeester Hans Puchsbaum werd begonnen met de bouw van de noordoosttoren die in 1579 een renaissancebekroning kreeg. In het interieur bevinden zich verscheidene belangrijke monumenten, waaronder het graf van keizer Frederik III (1467, in 1513 voltooid; ontwerp van N. Gerhaert), de kansel en orgelvoet van A. Pilgram en het houtgesneden en beschilderde zgn. Wiener Neustädter Altar (1447). De Stephansdom werd tijdens de Tweede Wereldoorlog zwaar beschadigd, maar is in stijl gerestaureerd. Van de overige gotische kerken verdienen vermelding: de Minoritenkirche (eerste helft 14de eeuw), de Maria am Gestade met fraai, verguld retabel uit 1460, de Deutschordenskirche (14de eeuw) met 16de-eeuws vleugelaltaar, en de Schottenkirche met romaanse bouwdelen, in de huidige vorm 17de-eeuws. |
|||
In de Augustinerkirche (met grafmonument van aartshertogin Maria Christina, door Antonio Canova) vonden tal van vorstenhuwelijken plaats. De harten van 54 vorsten worden hier in zilveren urnen bewaard. De lichamen van de Habsburgers (145 personen, o.a. twaalf keizers en zestien keizerinnen) zijn begraven in de Kapuziner (of Kaiser)-gruft in de kerk van het in 1618 door keizerin Anna gestichte kapucijnenklooster. Merkwaardig is de Michaeler Kirche met classicistische façade (1792), toren uit 1340, gotisch koor met barokke albasten beelden en deels romaanse, deels gotische schepen. Tot de vroege voorbeelden van barok behoort de Jesuiten- of Universitätskirche (1627–1631; interieur begin 18de eeuw, door Andrea Pozzo veranderd). De indrukwekkendste barokkerk is de Karlskirche, tussen 1716 en 1737 naar ontwerp van Johann Bernhard |
Fischer von Erlach gebouwd naar aanleiding van een gelofte die Karel VI ter afwending van een pestepidemie had afgelegd; de geweldige ovale koepel is beschilderd met fresco's toegeschreven aan Johann Michael Rottmayr. Als de mooiste barokkerk geldt de rijk met fresco's en verguld stucwerk versierde Peterskirche (1702–1708; ontworpen door Johann Lukas von Hildebrandt); het zeer korte schip wordt gedekt door een ovale, door Rottmayr beschilderde koepel. In het stadsdeel Josephstadt bevindt zich de Piaristenkirche met classicistische façade en grote koepel beschilderd door F.A. Maulpertsch. Van de latere kerken zijn bezienswaardig de Votivkirche (1856–1879), gebouwd naar ontwerp van H. von Ferstel, in streng-historische Franse kathedraalgotiek, en de Kirche am Steinhof (1904–1907; in 1974 geheel gerestaureerd), ontwerp van Otto Wagner, een belangrijk monument van de Jugendstil, met grote vergulde koepel. "Wenen"© Schriftelijke door Emmanuel BUCHOT en Encarta |