In 1993 werd het kopstuk Salvatore Riina gearresteerd; tientallen spijtoptanten leverden justitie nuttige informatie aan, waaruit de grote omvang van het mafianetwerk naar voren kwam. Met ‘Operatie Schone Handen’ poogde justitie vooral de banden tussen mafia en overheid aan te pakken.

Met de bedoeling politici minder bloot te stellen aan de verleidingen van corruptie, poogde men de band tussen politici en burgers te versterken door de invoering van een districtenstelsel (1994). De eerste parlementsverkiezingen (maart 1994) volgens het nieuwe stelsel werden een overwinning voor een nieuw rechts blok: de Vrijheidsalliantie, geleid door mediamagnaat Silvio Berlusconi en zijn Forza Italia! en verder bestaande uit de separatistische Lega Nord en de voormalige neofascisten van de Alleanza Nazionale.

Het kabinet-Berlusconi viel al in december, nadat Lega Nord-leider Umberto Bossi zijn steun introk. President Oscar Scalfaro benoemde Lamberto Dini tot premier van een zakenkabinet dat vooral de overheidsfinanciën moest saneren.

Op economisch gebied bleven de problemen groot, ondanks het succesvolle bezuinigingsbeleid van de regering-Dini. De parlementsverkiezingen van mei 1996 werden gewonnen door het centrumlinkse blok l‘Ulivo (de Olijf). De nieuwe premier, Romano Prodi, zette het beleid van Dini op hoofdlijnen voort. Begin 1997 was de economische groei echter teruggelopen en de werkloosheid was gestegen tot boven de 12%.De regering slaagde er wel in Italië per 1 januari 1999 toe te laten treden tot de EMU. Prodi was voor een meerderheid aangewezen op de steun van de kleine radicale Partito della Rifondazione Comunista (PRC), en toen deze in 1998 haar steun introk vanwege onenigheid over bezuinigingen, viel het kabinet.

Onder leiding van Massimo d'Alema (PDS, de vm. communisten) werd een nieuwe coalitie gesmeed met l’Ulivo, die tot april 2000 overeind wist te blijven. © Emmanuel Buchot en Encarta.