Frankrijk
Politieke instellingen van Frankrijk : Politieke organisatie; partijwezen; vakbeweging
Beelden Frankrijk

Kamer- en presidentsverkiezingen voltrekken zich in twee ronden. Wanneer de kandidaat in de eerste ronde meer dan 50% van de stemmen in zijn kiesdistrict op zich weet te verenigen, is hij direct gekozen. Slaagt hij daarin niet, dan volgt een tweede ronde waarin een enkelvoudige meerderheid voldoende is. Bij de presidentsverkiezingen kunnen alleen twee kandidaten die de meeste stemmen hebben behaald tijdens de eerste ronde, meedoen aan de tweede ronde. Voorwaarde bij de parlementsverkiezingen is dat de kandidaat in de eerste ronde ten minste 12,5% van de stemmen heeft behaald.

De invoering van rechtstreekse presidentsverkiezingen heeft een hergroepering van de grote politieke formaties en een polarisatie van de politieke strijd tot gevolg gehad. Van de talrijke partijen en bewegingen zijn de belangrijkste ter linkerzijde de Parti Socialiste (PS), de Parti Communiste Français (PCF) en de Parti Radical de Gauche (PRG), voortgekomen uit de Mouvement des Radicaux de Gauche (MRG).

De PS, in 1969 ontstaan uit een samengaan van verschillende socialistische partijen, staat een gematigd socialisme voor.

De PCF, opgericht in 1920, kende haar bloeitijd tussen 1968, toen zij zich van ‘Moskou’ afkeerde ten gunste van het zgn. ‘eurocommunisme’, en 1984 toen er door een breuk met de PS een einde kwam aan haar regeringsverantwoordelijkheid. Na de val van de communistische regimes in Oost-Europa in 1989 kwam de partij onder grote druk te staan.

De PRG hecht aan een humanistisch socialisme.

De belangrijkste partij ter rechterzijde is de Rassemblement pour la République (RPR), de eind 1976 door Jacques René Chirac opgerichte opvolgster van de gaullistische UDR die vooral steunt op de oudere conservatieve kiezers. In 2002 werd uit de RPR een nieuwe partij gevormd, waarin ook de conservatief-liberale Démocratie Libérale opging: de Union pour un Mouvement Populaire (UMP).

Meer in het midden opereert de Union pour la Démocratie Française (UDF), in 1978 gevormd door Valéry Giscard d'Estaing. Zij volgt een gematigder, meer pragmatische koers dan de RPR. De UDF is een lijstverbintenis van sinds 1998 de christen-democratische Force Démocrate (FD) en de conservatief-liberale Parti populaire pour la démocratie française (PPDF). Twee andere conservatief-liberale partijen die deel uitmaakten van de UDF gingen zelfstandig verder: de Parti Républicain (PR) en de Démocratie Libérale.

Er is een breed spectrum aan kleinere partijen. Het Front National (FN) van Jean-Marie Le Pen, opgericht in 1972, is een extreem-rechtse politieke partij, die vooral sedert het midden van de jaren tachtig een politieke machtsfactor is geworden. Bij de parlementsverkiezingen van 1997 leed zij echter een gevoelige nederlaag en wist zij slechts één zetel te bemachtigen.

Martine Aubry
Martine Aubry.
In 1998 kwam het tot een splitsing: de door Jean-Marie Le Pen geschorste Bruno Mégret richtte de Mouvement National op. Le Pen slaagde er in 2002 in door te dringen tot de tweede ronde van de presidentsverkiezingen. Les Verts (De Groenen), in 1984 ontstaan uit het samengaan van de Confédération Écologiste en de Parti Écologiste, staan een politiek voor die ecologie als uitgangspunt heeft.

Na de verkiezingen van 10-17 juni 2007 waren de in totaal 577 zetels in het parlement als volgt over de belangrijkste partijen verdeeld: Union pour un Mouvement Populaire (UMP) 313, Parti Socialiste (PS) 186, verscheidene linkse partijen 26, Nouveau Centre 22, Parti Communiste Français (PCF) 15, verscheidene rechtse partijen 10, overige 3 partijen 5.

Slechts 10% van het werkende deel van de bevolking is aangesloten bij een vakbond. Een van de radicaalste bonden is de Confédération Générale du Travail (CGT) met 650 000 leden. De Force Ouvrière splitste zich in 1947 af van de CGT. Haar leden (ca. 1 miljoen) zijn vnl. socialisten en links-radicalen. De Force Ouvrière is de meest gematigde van de grote vakbonden. De derde grote vakbond is de Confédération Française Démocratique du Travail (CFDT), de sinds 1964 geseculariseerde voortzetting van de Confédération Française des Travailleurs Chrétiens (CFTC; opgericht in 1919), met 830 000 leden. Als kleinere verenigingen moeten nog de Fédération de l’Éducation nationale met 395 000 leden worden genoemd (Vereniging van leraren) en de christelijke kern van de zelfstandig voortbestaande CFTC met 260 000 leden. Ook boeren en leidinggevende functionarissen beschikken over eigen organisaties.

François Bayrou
François Bayrou.
Aangepast zoeken