Geschiedenis van Frankrijk : De jaren negentig

Met de benoeming van Edith Cresson, op 15 mei 1991, werd voor het eerst een vrouw premier van Frankrijk. Doordat zij premie- en belastingverhogingen voorstelde en een harder optreden tegen illegalen voorstond, liep haar populariteit snel terug. Zij werd in april 1992 opgevolgd door Pierre Bérégovoy. Deze trachtte vergeefs de economie te hervormen, trad als premier terug na de socialistische nederlaag bij de verkiezingen van 12 maart 1993 en werd opgevolgd door Edouard Balladur. De slechte economische situatie leidde in juli 1993 tot aanvallen door speculanten op de Franse frank. Het gevolg was dat de Franse frank de facto het Europees Monetair Stelsel moest verlaten.

De regering-Balladur kreeg in 1994 te maken met talrijke corruptieschandalen die enkele ministers tot aftreden dwongen. Fel verzet ontmoette de regering toen zij, in een poging het islamitische volksdeel tot assimilatie te dwingen, een verbod instelde op het dragen van een hoofddoek voor meisjes op scholen. Bij de presidentsverkiezingen van mei 1995 liet Jacques René Chirac, leider van de gaullistische RPR en burgemeester van Parijs, eerst zijn door schandalen achtervolgde partijgenoot Balladur achter zich om in de tweede ronde ook van de socialistische kandidaat Lionel Jospin te winnen.

Jean-Marie Le Pen van het extreem-rechtse Front National verwierf 15% van de stemmen. Na aanvankelijk enige van Chiracs verkiezingsbeloften te hebben ingelost, daalde de populariteit van premier Alain Juppé, die een straf bezuinigingsbeleid voorstond, snel. Een golf van stakingen legde eind 1995 het openbare leven lam. In oktober en november 1996 kwam het tot massale stakingen bij de spoorwegen, in de luchtvaart, het onderwijs en andere overheidsdiensten. Vrachtwagenchauffeurs gingen over tot blokkades ter verbetering van hun arbeidsvoorwaarden, aan welke eis de regering gedeeltelijk tegemoetkwam. Intussen daalde de economische groei en bereikte de werkloosheid een naoorlogs record.

In 1995 lokten Franse kernproeven op het atol Mururoa in de Stille Zuidzee felle internationale protesten uit, vooral van Australië, Nieuw-Zeeland en Japan. Na de proeven ondertekende Frankrijk begin 1996 het Verdrag van Rarotonga voor een kernwapenvrije zone in de Stille Zuidzee. In 1996 keerde Frankrijk gedeeltelijk terug in de NAVO. Het Franse pleidooi voor ‘nieuwe’ NAVO met een aparte Europese defensie-identiteit vond echter geen gehoor bij de belangrijkste bondgenoot, de VS. Bij gemeenteraadsverkiezingen in februari 1997 in het Zuid-Franse stadje Vitrolles behaalde het Front National een absolute overwinning, waarmee de vierde Zuid-Franse stad in handen viel van extreem-rechts, terwijl Nice werd bestuurd door een geestverwant van Le Pen. Peilingen gaven aan dat 30% van de Fransen de ideeën van het Front National onderschreef. In het voorjaar van 1997 schreef president Chirac vervroegde verkiezingen uit in de hoop de positie van de regering-Juppé te versterken. Dat plan mislukte: de socialisten en hun bondgenoten behaalden op 1 juni een grote overwinning. Onder leiding van Jospin werd een kabinet gevormd van socialisten, communisten (PCF) en Groenen.

Chirac Frankrijk

In EU-verband pleitte Frankrijk voor een streng gemeenschappelijk drugsbeleid. In de aanloop naar de Economische en Monetaire Unie (EMU) ontstond een breuk in de traditionele Frans-Duitse as door het Franse pleidooi voor politieke invloed op het monetaire beleid van de Europese Centrale Bank, terwijl Duitsland een zo groot mogelijke autonomie van de bank voorstond.

De populariteit van de coalitieregering van Jospin was aanvankelijk groot, maar werd al spoedig op de proef gesteld door verzet van de vakbonden tegen saneringen in de sociale voorzieningen. De invoering van een 35-urige werkweek (in 2000) om meer arbeidsplaatsen te scheppen, deed de relatie tussen regering en werkgevers geen goed en in 1999 werd de positie van Jospin verder verzwakt toen minister van Financiën Dominique Strauss-Kahn, na Jospin de machtigste man in de regering aftrad na beschuldingingen van corruptie.

Aangepast zoeken