Het protestantisme, door de koning zelf afgekeurd en dat aanvankelijk slechts binnen een minderheid van de hogere klasse aanvaard werd, won geleidelijk meer terrein en consolideerde zich onder Eduard VI(1547–1553). De tegenactie van Hendrik VIII (1539, de bloedartikelen) kwam te laat en de katholieke reactie onder Maria de Katholieke (1553–1558) had door het harde optreden een averechts effect: de haat tegen Rome werd erdoor versterkt.

Thomas Cromwell voerde onder Hendrik VIII belangrijke administratieve hervormingen door (grotere centralisatie). Hij was het ook die door tactvol manipuleren met het parlement de maatregelen tot ontbinding van de kloosters ten uitvoer bracht (1536–1539), waardoor veel grond in handen van leken kwam.

Deze herverdeling van het land (de grootste sinds 1066) kwam mede de gentry ten goede, die zich toelegde op effectieve landbouw of overging tot de goedkopere en meer lonende schapenteelt. De enclosure-beweging en de prijsstijging drukten zwaar op de arme boeren en de arbeiders van de plattelandsindustrie. Boerenopstanden kwamen regelmatig voor; de grootste, de Norfolk-rebellie van 1549, werd met de hulp van buitenlandse huursoldaten door Northumberland neergeslagen. De lange regeringsperiode van de zeer begaafde Elizabeth I (1558–1603) vormt de apotheose van het Tudortijdvak. Zij bevestigde na het korte bewind van Maria de Katholieke definitief de Engelse hervorming door stichting van de Anglicaanse Kerk. Onder haar regering bereikte Engeland een ongekende economische en culturele bloei en speelde het in de internationale politiek een hoofdrol. Encarta