Duitsland in de 20e eeuw : Het Derde Rijk

Op even bekwame als onscrupuleuze wijze wist Hitler binnen enkele maanden alle coalitiepartners uit te schakelen en een dictatoriaal eenpartijregime te vestigen, waarbij hij van een ongekende terreur gebruikmaakte; de Rijksdagbrand, het Ermächtigungsgesetz, de opheffing van de vakbonden en uitschakeling van de andere partijen, dat alles gepaard met een vloedgolf van arrestaties, de oprichting van concentratiekampen, de eerste vervolgingen van de joden, markeerden Duitslands weg naar de totalitaire staat. De ‘Länder’ werden van deelstaten tot onderdelen van een eenheidsstaat gemaakt (zie Adolf Hitler; nationaal-socialisme). Hindenburgs dood (augustus 1934) verschafte Hitler bovendien de mogelijkheid staatshoofd en daarmee dictator te worden. Nadat hij zich van zijn oude strijdmakkers in de SA, die een antikapitalistische revolutie nastreefden, in een bloedige afrekening had ontdaan, wist hij in een reeks maatregelen het leger en de conservatieve groeperingen volkomen te onderwerpen. Geholpen door de stijgende internationale conjunctuur, die hij in Duitsland nog door een grootscheepse bewapening stimuleerde, werd inderdaad de economische toestand na de crisisjaren verbeterd.

Hitlers buitenlands beleid werd, na aanvankelijke matiging, steeds agressiever, naar gelang hij in het binnenland zijn dictatuur verstevigde. Aangespoord door de aanvankelijke zwakheid en door de ongemene concessies van het Westen (o.a. Conferentie van München, 1938), stuurde hij regelrecht op een oorlog aan, die dan ook met zijn aanval op Polen (1 september 1939) uitbrak (zie Tweede Wereldoorlog), nadat in 1938 Oostenrijk (zie Anschluss) en Sudetenland en nog begin 1939 Bohemen en Moravië, alsmede Memelland, zonder oorlog geannexeerd konden worden. In deze nieuwe oorlog bleek Duitsland een nog veel machtiger oorlogsmachine te hebben opgebouwd dan in de Eerste Wereldoorlog, waarvan de doeltreffendheid en kracht door de nationaal-socialistische dictatuur en haar terroristische ideologie nog werd versterkt.

Het lukte de Duitsers het grootste deel van het Europese continent onder de voet te lopen. Pas Hitlers aanval op de Sovjet-Unie (juni 1941) deed de kansen langzaam keren. Groot-Brittannië, de Verenigde Staten en de Sovjet-Unie namen nu samen de leiding in de strijd tegen de nationaal-socialistische heerschappij, die voor Duitsland in een totale nederlaag en een militaire en politieke catastrofe zonder weerga eindigde (mei 1945). Door ongekende wreedheden tegen joden die in intensiteit en omvang toenamen naarmate de oorlog voor Duitsland slechter verliep en uitmondden in genocide (zie holocaust), en door bruut geweld tegen politieke tegenstanders had het nazibewind Duitsland ook moreel volledig in diskrediet gebracht en Europa ontredderd. Zie verder Derde Rijk.

Duitsland.

Aangepast zoeken