De bevolking van Zuid-Afrika

In het kader van de apartheid was de bevolking in raciale groepen ingedeeld: blanken, zwarten, zgn. ‘kleurlingen’ en Indiërs. Deze indeling werd algemeen als zeer willekeurig aangemerkt, omdat bijv. de Japanse bevolkingsgroep tot de blanken gerekend werd en er geen onderscheid werd gemaakt tussen bijv. blanken van Britse, Nederlandse, Franse of Duitse afkomst, terwijl zwarte Zuid-Afrikanen wel nader ingedeeld werden. De regering maakte onderscheid tussen o.m. Xhosa, Zoeloe, Sotho, Tswana, Venda, Tsonga, Swazi en Ndebele. Met name in de stedelijke gebieden vervaagden traditionele verbanden echter snel. Ook in de praktijk bleek de apartheidsfilosofie niet uitvoerbaar. De wetgeving bood de gelegenheid om herclassificatie aan te vragen: in 1989 en 1990 veranderden 1123 personen officieel van ras. In 1991 werd de Population Registration Act (1950) ingetrokken.

Deze wet op grond waarvan alle Zuid-Afrikanen raciaal ingedeeld werden, was een hoeksteen van het apartheidssysteem. Bepaald werd dat na juni 1991 geboren Zuid-Afrikanen niet langer naar ras geregistreerd werden.

De bevolking van Zuid-Afrika is tussen 1911 en 1995 verzevenvoudigd van ruim 6 miljoen tot 41,5 miljoen. De bevolkingstoename bedroeg van 1985 tot 1995 gemiddeld 2,3%, waarbij zwart Zuid-Afrika een stijging kende van gemiddeld 2,1%, terwijl de blanke bevolking in deze periode 0,7% afnam. De gemiddelde levensduur van blanke Zuid-Afrikanen ligt aanzienlijk hoger dan die van hun zwarte landgenoten. De kindersterfte bij blanken is laag en de gezinsgrootte beperkt. Meer dan de helft van de zwarte bevolking is jonger dan 18 jaar. Een groot probleem vormt aids. Ongeveer één op de vijf volwassen inwoners is besmet met het HIV-virus of heeft aids. Een belangrijke ontwikkeling was dan ook dat in april 2001 besloten kon worden dat Zuid-Afrika goedkope aids-remmers kan kopen buiten de grote farmaceutische bedrijven om.

Steden van Zuid-Afrika. Beeld wereldsteden.blogspot.com

Desondanks is de sterfte aan aids groot. Door de ziekte overlijden er jaarlijks meer mensen dan er geboren worden, waardoor de bevolking met ongeveer 0,5% per jaar afneemt.

De zwarte bevolking vormt niet alleen de omvangrijkste groep in Zuid-Afrika, maar stamt ook af van de oudste bewoners. Men onderscheidt o.a. Zoeloe (21% van de totale bevolking), Xhosa (18%), Sotho (18%) en Tswana (7%). Kleinere volken zijn de Tsonga, Swasi, Ndebele en de Venda.

De blanke bevolking telde in 2001 4,3 miljoen zielen. Zij bestaat uit de afstammelingen van Nederlandse, Franse en Duitse kolonisten die zich successievelijk sedert de 17de eeuw in Zuidelijk Afrika vestigden, de nakomelingen van Britse kolonisten (uit de 19de eeuw) en immigranten uit Zuid- en Oost-Europa die in de 20ste eeuw kwamen. Vaak wordt een onderscheid gemaakt tussen de Afrikaners, bestaande uit de afstammelingen van de oudste groepen kolonisten, en de Engelstaligen. Een deel van de aanzienlijke politieke, religieuze en sociaal-economische verschillen tussen beide groepen is de laatste jaren enigszins vervaagd. Een zeer groot deel van de kleurlingen woont in de Kaapprovincie. In 1959 werd deze bevolkingsgroep onderverdeeld in Kaapse kleurlingen, Kaapse Maleiers, Griqua, Chinezen, ‘andere Aziaten’ en ‘andere kleurlingen’.

Stad van Zuid-Afrika.