Australië : Dierenwereld |
| Foto's van Australië |
12/08/11
|
Het vasteland van Australië behoort, evenals Nieuw-Guinea, Tasmanië, Nieuw-Zeeland en een aantal eilandengroepen in de Grote Oceaan, tot het dierengeografische hoofdgebied Notogaea (Australische Regio of Zuiderrijk). De zeer bijzondere fauna reflecteert enerzijds de merkwaardige geschiedenis van Australië na het uiteenvallen van het zuidelijke supercontinent Gondwana en anderzijds de langdurige isolatie van dit grote eiland. Geen ander deel van de wereld herbergt een zo merkwaardige fauna als Australië. Onder de zoogdieren ontbreken vrijwel alle hoger ontwikkelde orden; de ca. 235 soorten zijn voor de helft buideldieren (Marsupialia) en eierleggende zoogdieren (Monotremata of snaveldieren), en voor de andere helft moderne zoogdieren (Placentalia), welke laatste echter uitsluitend bestaan uit vleermuizen en knaagdieren. |
Daarnaast werd al lang voor de komst van de blanken de dingo, een verwilderde hond, ingevoerd. De talrijke buideldieren vormen tezamen een klassiek voorbeeld van adaptieve radiatie (veelvormigheid opgetreden als gevolg van geringe of ontbrekende concurrentie voor wat de ecologische mogelijkheden betreft). Door het ontbreken van concurrerende moderne zoogdieren zijn de buideldieren in Australië gaan klimmen, zwemmen, graven, enz. en hebben zij zich op talloze verschillende typen van voedsel gespecialiseerd, wat weer geleid heeft tot een opvallende convergentie (gelijkvormigheid zonder verwantschap) met de moderne zoogdieren elders. Onder de buideldieren treft men zodoende insecteneter-, knaagdier-, roofdier- en andere typen aan, wat al tot uiting komt in de Nederlandse namen: buidelmol, buidelmuis, buideleekhoorn, buidelwolf, enz. |
De kangoeroes vormen het equivalent van de graseters van de vlakten van Afrika (antilopen) of Eurazië en Noord-Amerika (herten). De moderne zoogdieren die Australië eveneens bevolken, zijn ook in veel gevallen merkwaardig. Daarnaast is door toedoen van de mens een aantal diersoorten van elders ingevoerd die de oorspronkelijke fauna verdrongen hebben of bezig zijn dat te doen. Het beruchtste dier is ongetwijfeld het konijn, in 1859 ingevoerd als jachtwild. Na een traag begin bereikten de populaties snel ongehoorde plaagproporties. Bestrijding door middel van uit hun oorspronkelijke verspreidingsgebied ingevoerde roofdieren als vossen had weer treurige gevolgen voor de Australische fauna. De vogelwereld is rijk (ca. 650 soorten) en bijzonder karakteristiek. Endemisch zijn o.a. paradijsvogels en prieelvogels (beide ook op Nieuw-Guinea), de liervogels, honingzuigers en de struisvogelachtige emoe. Hoenders (behalve grootpoothoenders), spechten en gieren ontbreken geheel. Australië is zeer rijk aan papegaaiachtigen (55 soorten), ijsvogels en duiven. Meer dan 200 soorten vertegenwoordigen endemische families en subfamilies; daarnaast komen nog talrijke eigenaardige vormen voor als de zwarte zwaan en de reuzenijsvogel (kookaburra of Lachende Hans). Het aantal soorten reptielen is vrij groot (iets minder dan 400 soorten) en bestaat uit krokodillen (in het noorden), meer dan 100 slangen (waaronder naast zeer giftige ook grote wurgslangen, pythons), meer |
![]() |
Kangoeroes. |
dan 200 hagedissen (waaronder o.a. 15 varanen, de grootste plaatselijke concentratie van deze familie van reuzenhagedissen) en (endemische) zoetwaterschildpadden. Bekende hagedissen zijn de groteske bergduivel of moloch en de kraaghagedis (Chlamydosaurus kingi). De amfibieën omvatten uitsluitend kikvorsen, vaak van zeer oude groepen. Zoetwatervissen zijn weinig soortenrijk (minder dan 200 soorten); karperachtigen ontbreken geheel. De opvallendste vorm is de archaïsche Australische longvis van Queensland, een overblijfsel van een eens wijd verspreide groep van zoetwatervissen. |
De insecten, totaal ongeveer 55 000 soorten, waarvan bijna 20 000 kevers, vertonen een zelfde beeld, nl. een mengfauna van oude elementen, waarbij verwantschappen met Zuid-Amerika opvallen, en meer recente groepen, die veelal uit Azië afkomstig zijn. Vrijwel altijd ontbreekt een aantal moderne groepen. Ook de andere ongewervelde dieren zijn vaak zeer eigenaardig (bijv. de reuzenaardwormen). De zeeën rond Australië herbergen een zeer rijke fauna, waarvan die van het Great Barrier Reef (een reeks van koraaleilanden) wereldwijde faam geniet. Talloze zeedieren zijn in hun verspreiding beperkt tot de zeeën rond Australië. In het tropisch regenwoud langs de noordkust en de drogere bostypen langs de oostkust leven talrijke klimmende buideldieren als de boomkangoeroe, voskoeskoes(met grijpstaart), en koala of buidelbeer (een voedselspecialist, die uitsluitend in Eucalyptus-bossen leven kan); op de grond vindt men daar o.a. de grijze kangoeroe, wallabie, de vrijwel uitgestorven buidelwolf (Tasmanië), buidelduivel (vnl. aaseter), vogelbekdier (eierleggend zoogdier, langs water), kasuaris en liervogel. Op de uitgestrekte savannen vindt men kangoeroes, knaagbuideldieren, wombats (gravers), buideldassen, mierenegels (eierleggende zoogdieren), emoes en papegaaiachtigen (kaketoes, e.a.). De fauna in het droge centrale woestijngebied is niet rijk aan soorten, maar omvat wel eigenaardige, aan de barre omstandigheden aangepaste vormen |
![]() |
Koala |
(kangoeroes, buidelmuizen, buidelmol, parkieten, slangen en hagedissen). De flora en fauna van Australië worden momenteel ernstig bedreigd, niet alleen door de mens, maar ook, en niet in de laatste plaats, door de invoer van uitheemse gewassen en dieren (flora- en faunavervalsing). Vele diersoorten (o.a. de koala en het vogelbekdier) genieten bescherming, o.a. in reservaten. Andere dieren (kangoeroes) worden geëxploiteerd voor het vlees en de huiden en als (vermeende) weideconcurrenten van de schapen gedood. "Australië," © Schriftelijke door Emmanuel BUCHOT en Encarta |
![]() Tilpasset søgning
|