Amsterdam : Stadsbeeld in de 20e eeuw |
| Beelden Nederland | |
Een nieuwe uitbreiding, grotendeels van arbeiderswijken, kreeg de stad vooral door de impuls van de Woningwet van 1901. Na de Eerste Wereldoorlog werd Berlages uitbreidingsplan-Zuid uitgevoerd en werden ook de Indische Buurt en Amsterdam-West verder uitgebouwd. Tevens ontstonden de tuindorpen Watergraafsmeer en Oostzaan. Ten zuiden van het Vondelpark ontstond in de jaren twintig en dertig een nieuwe wijk voor de middenklasse. In 1936 werd het ‘Algemeen Uitbreidingsplan’ (AUP), opgesteld door de Dienst Stadsontwikkeling, C. van Eesteren en Th.K. van Lohuizen, aangenomen, dat mondiaal een voorbeeldfunctie zou hebben voor moderne stedenbouw en dat geheel was opgesteld volgens de ideeën van CIAM (Congrès Internationaux d'Architecture Moderne). |
Kenmerkend is vooral de rationele opzet waarbij de functies (zoals wonen, werken, recreatie, verkeer) strikt van elkaar werden gescheiden, en waarbij de woonblokken in stroken achter elkaar werden geplaatst opdat iedere woning evenveel daglicht kreeg en ieder woonblok evenveel groen. Het AUP omvatte grote uitbreidingen naar het westen |
 |
|
Amsterdam in de 20e eeuw. Beeld.animaatjes.nl |
||
(Bos en Lommer, Slotermeer, Slotervaart, Geuzenveld, Osdorp, Overtoomseveld), naar het zuiden (Buitenveldert) en in het noorden. De uitvoering vond voor het overgrote deel pas plaats na de Tweede Wereldoorlog. In de jaren vijftig en zestig werden daarnaast nieuwe uitbreidingsplannen gemaakt en uitgevoerd, zoals in Amsterdam Noord (Buikslotermeer, 1963–1968, stedenbouwkundig plan van F.J. van Gool, en Molenwijk). Verreweg de grootste naoorlogse uitbreiding is de Bijlmermeer (1968 vv.), sinds 1985 Amsterdam Zuidoost geheten. Hier zijn alle naoorlogse stromingen in de stedenbouw af te lezen. De eerste gebieden in de Bijlmermeer zijn nog duidelijke varianten van de moderne stedenbouw van Van Eesteren met strikte functiescheiding, en ‘lucht, licht en ruimte’ voor alle bewoners; in later gebouwde gedeelten werd zowel de functiescheiding als de strokenbouw minder stringent toegepast en werd zelfs teruggekeerd naar het 19de-eeuwse idee van gesloten bouwblokken (Venserpolder, 1979–1983, stedenbouwkundig plan van C. Weeber) en naar een intensieve vermenging van wonen en werken (in winkel- en kantorencentrum Amsterdamse Poort, 1979–1988). |
||
Begin jaren tachtig verrees in Amsterdam Noord op het terrein van de voormalige ADM een wijkje waarbij de strokenbouw in ere werd hersteld, zij het afgewisseld met – in de jaren tachtig in zwang gekomen – stadsvilla's: blokvormige luxe-appartementsgebouwen (1980–1988, stedenbouwkundig ontwerp Office for Metropolitan Architecture, Rem Koolhaas). In de jaren negentig is de wijk Nieuw-Sloten gerealiseerd bij het oude dorp Sloten. Vanaf de jaren tachtig zijn de oude delen van de stad op grote schaal vernieuwd. In de jaren negentig werd het Oostelijk Havengebied voor bebouwing (woongebied) ontwikkeld (KNSM-eiland, Java-eiland, Borneo-eiland en Sporenburg). De nieuwe wijk IJburg, in het IJmeer, moet ca. 45 000 inwoners gaan tellen. In 2003 kwam hier de Silodam gereed, ontworpen door MVRDV. |
Dit complex, een stapeling van verschillende woningtypes, verheft zich kolossaal en kleurig boven het IJ. Evenwijdig aan de spoorlijn Amsterdam Zuid-WTC–Amsterdam RAI ontstaat een hoogwaardige kantorenwijk (de Zuidas), waarin veel hoofdkantoren van grote bedrijven worden of zijn gevestigd."Amsterdam" © Schriftelijke door Emmanuel BUCHOT en Encarta |