Amsterdam : De 19de eeuw en De 20ste eeuw tot na de Tweede Wereldoorlog |
| Beelden Nederland | |
Ondanks de veranderingen in lands- en stadsbestuur gedurende de Bataafse Republiek had eerst het koningschap van Lodewijk Napoleon voor Amsterdam belangrijke gevolgen. Deze maakte de stad tot de hoofdstad van Nederland, maar reeds in 1810 werd Nederland bij Frankrijk ingelijfd en Amsterdam tot de derde stad van het keizerrijk geproclameerd, na Parijs en Rome. Na de omwenteling van 1813 benoemde de soevereine vorst een gemeentebestuur, bestaande uit 4 burgemeesters en 36 raden. In 1824 werd het enkelvoudige burgemeestersambt ingevoerd. De voor het gehele rijk geldende gemeentewet van 1851 beheerst nog steeds het gemeenteleven. Willem I en de landsregering hebben op allerlei wijzen getracht de in de Franse tijd zwaar geteisterde stad te hulp te komen. Maar pas omstreeks het midden van de 19de eeuw werd enig nieuw leven merkbaar en na de opening van het Noordzeekanaal in 1876 ving voor de stad een tijdperk van herleving aan door handel in goederen uit Indië. |
De opening van het Merwedekanaal in 1892 deed het transitoverkeer sterk toenemen. Langzamerhand begon nu de toestand zo te verbeteren dat in de jaarverslagen van de Kamer van Koophandel en Fabrieken sedert 1898 van voorspoed werd gesproken ten gevolge van de opbloei van het achterland. Daardoor nam ook de bevolking wederom toe. In 1840 en volgende jaren |
 |
|
Willem I |
||
werden de 17de-eeuwse wallen en poorten geslecht en begon de uitlegging buiten de oude singelgracht. Alles wat toen geschiedde, werd aan het inzicht van de eigenbouwers overgelaten.
Eerst in de 20ste eeuw ging de overheid de leiding van de bouwactiviteiten in handen nemen, toen het plan-Berlage voor de uitbreiding Zuid werd aangenomen. Amsterdam werd zwaar getroffen door de economische crisis van de jaren dertig. Het Amsterdamse Bos werd aangelegd met hulp van werklozen. Nadat het economisch herstel nog maar nauwelijks op gang was gekomen, vielen de Duitse troepen Nederland binnen en bezetten op 15 mei 1940 de hoofdstad. Toen de Duitsers de jodenvervolging inzetten, beantwoordde de burgerij deze schanddaad met een spontane staking (Februaristaking, 25 februari 1941), die de vernietiging van joods Amsterdam echter niet voorkwam. Na Dolle Dinsdag (5 septemberember 1944), toen men de bevrijding nabij dacht, werd de stad (en daarbij het gehele westen des lands) als represaille voor de door de regering te Londen op 17 septemberember 1944 gelaste spoorwegstaking aan de hongersnood prijsgegeven. |
||
Eerst op 8 mei 1945 trokken de eerste Canadese bevrijders de stad binnen. Voor zijn houding tijdens de Tweede Wereldoorlog ontving Amsterdam als toevoeging aan zijn wapen de woorden: ‘Heldhaftig, Vastberaden, Barmhartig’. "Amsterdam" © Schriftelijke door Emmanuel BUCHOT en Encarta |